شعری زیبا از زهره وفایی:

شعری زیبا از زهره وفایی:

یاساق سئوگی

ساچلاريمى باشقادان اؤرته اؤرته
اونلار نه واخت آغاردى؟ هئچ بيلمه ديم
سسيم آستا چاتسين ياد قولاقلارا
حاق سؤزو ده ديله گليب دينمه ديم

بوى بوخونوم گؤزه گلمه سين دئيه
كؤلگه كيمى دووارلاردا سوروندوم
آلاقارقا آدلانماق قورخوسوندان
ائلين قارا پالازينا بوروندوم

سؤز آناندان "قيزلار گولمز" دئديلر
گولمه ديم من ده٫ دوداغيمى يومدوم
دونيا شنليك ائديب گولن زاماندا
من قارالميش غملر ايچينده تومدوم

سئوينجى بيلمه ديم٫ جوشوب قاچماديم
بير اينسان تك هئچ زامان باغيرماديم
"دؤزومسوز" آد قويولماسين اوستومه
ايمداد اوچون هئچ بير كس چاغيرماديم

اوجا اوجا دؤرد دووار آراسيندا
اوخوماديم ماهنىلار٫ سسيم باتدى
اله دوشمز عؤمرومون گنج گونلرين
ياسالار دييرمانى دن كيمى دارتدى

آرتيق بئينى بوش دئمه سينلر منه
گيزلينده آغلاديم٫ گيزلينده گولدوم
دونيادان خبرسيز قاريشقا كيمى
ذرره جه دامجىنى بير عوممان بيلديم

من دينمه ديم٫ من هئچ نه دانيشماديم
آنجاق "ياسا"لارى يازانلار يازدى
ساختاكارليقلار سبب اولدو " اينام
طبيعتين دوزگون يولوندان آزدى

قاديندا روح واردير؟ اينانماديلار!
"بير لش كيمى اونو چنگلدن آساق!
دئديلر٫ يازديلار٫ هم قول قويدولار:
"قادينا سئوگى ده ياساقدير٫ ياساق
ادامه نوشته

باسکرویل در دهم ماه آوریل ۱۸۸۵ میلادی در ایالت نبر اسکا آمریکا متولد شد و تحصیلات خویش را در دارالفنون “بزاستن” به پایان رساند.
۲۳ سال بیشتر نداشت که در پاییز ۱۹۰۸ به دعوت مدرسه مموریال تبریز جهت تدریس تاریخ به ایران آمد. ورود او به ایران مقارن با دوره استبداد صغیر بود که محمد علی شاه در تهران مجلس را به توپ بسته و اساس مشروطه را برچیده بود.

اواخر فروردین ماه سال ۱۲۸۸ شمسی بود و تبریز سخت ترین روزهای خود را می گذراند ماهها جنگ نابرابر و تحمل سه ماه محاصره غذایی، عنان مردم رابریده بود اما مردم غذای خود را نمیخوردند و به مجاهدین در سنگرها میدادند تا رمقی برای مبارزه داشته باشند. با فرا رسیدن بهار و رویش نخستین علف ها، مردم تکیده با رخساره های زرد به صحرا شده و برای سد جوع به علف ها روی آوردند.

تبریز مغرور و مقاوم آخرین توان خود را جمع کرد و به شنب غازان که یکی از لشکرگاههای صمد خان شجاع الدوله بود یورش برد اگر چه مثل اکثر جنگها پیروز شد اما داغ مرگ میهمان عزیزی چون باسکرویل برای همیشه در دلش نشست.

قبل از آغاز جنگ، باسکرویل تدریس را به کناری نهاده و جوانانی را زیر دست خود گرفته مشق نظامی یاد میداد و دسته خود را ” فوج نجات ” نامیده بود. در اندرونش آتش عشقی به مردم آزادیخواه تبریز زبانه میکشید که نه تلاشهای ستارخان و نه هشدارها و انذارهای کنسول‌ وقت‌ آمریکا نتوانست او را از راهی که برگزیده بود منصرفش سازد .
وقتی کنسول‌ وقت‌ آمریکا با توجه‌ به‌ سیاست‌ دولت‌ متبوع‌ خود در حفظ بى‌طرفى‌، به باسکرویل‌ گفت جنگ تبریز موضوع داخلی ایران هست و ما حق دخالت در موضوعات داخلی ایران را نداریم.هوراد باسکرویل پاسپورت آمریکائی خود را به سرکنسول آمریکا ارائه داد و گفت: تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است و این فرق بزرگی نیست..

صبح دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۲۸۸/۱۸ آوریل ۱۹۰۹ اولین کسی که قدم به میدان جنگ گذاشت و فوج خود را فرمان حمله داد باسکرویل بود و نخستین کسی هم که به تیر قزاق مزدوری به خاک افتاد و جان سپرد باز باسکرویل بود . مهدی علوی‌زاده که عضو فوج نجات باسکرویل بود و در واپسین نبرد او شرکت داشت، ماجرا را برای کسروی چنین نقل کرده است: «آن سوی کشتزار سنگر توپ قزاق بود که پیرامون آن قزاق‌ها پاسداری می‌نمودند. ما از دور ایشان را می‌دیدیم… همین که کوچه‌باغ را به پایان رسانیده به دهانه کشتزار نزدیک شدیم، باسکرویل فرمان دو داده خویشتن در جلو رو به سوی سنگر قزاقان دویدن گرفت. چند تنی از ما پی او را گرفتند (بقیه از ترس گلوله پنهان شدند) اما باسکرویل همین که تیری انداخت و چند گامی دوید، قزاقی آماج گلوله‌اش گردانید و آن هنگام که می‌افتاد فرمان «درازکش» داد…».
روز بعد، تبریز در یک‌تشییع جنازه کم نظیر،عزیزترین میهمان تاریخ خود را به خاک سپرد با شرکت‌ مجاهدان‌ درحالیکه جنازه استاد توسط شاگردانش حمل میشد کالبدش در گورستان مسیحیان تبریز به خاک سپرده شد اما روحش چون توتمی مرزهای جغرافیایی رادر نوردیده و در تمامی پیکارهای آزادیخواهانه حضور دارد و آزادگان را مدد میرساند.

مردم تبریز برای ارج گذاری از رشادتهای باسکرویل، فرشی را با نقش تصویر باسکرویل بافتند و آنرا به همراه تفنگش از طریق سرکنسول آمریکا در تبریز به جای فرزند به مادرش فرستادند اما بدست مادر نرسید…سرنوشت چنین میخواست که باسکرویل متعلق به تمامی جهانیان باشد.

منبع: تاریخ ایران با تاکید بر تاریخ آذربایجان

آنا دیلیم


آنا دیلیم

سنله یاشاییرام، سنینله وارام

حیات پیكریمه، گوز آنا دیلیم

سنسن اسكی گونوم، گله جه ییمده

یابانجی سوزلره، دوز آنا دیلیم



حیات اینجه لیین، گول بوداغیندا

شیرین نغمه لری، یار دوداغیندا

شعیر چیچكلرین، موغام باغیندا

سویله سن سئویملی سوز آنا دیلیم



یالتاقلیق قوخوسو، سنه چاتماسین

قارشی چیخ یاساغا، حاققین باتماسین

ائله آرخالان كی، سنی آتماسین

صنعت دریاسیندا، اوز آنا دیلیم



سمادان گئنیش سن، دنیزدن درین

گاهدان آتش كیمی، گاهدان دا سرین

یوكسه لیر سنینله ایگیدین، ارین

بیر گون قور ائده جك كوز، آنادیلیم



كور اولسون خور باخان گوزلری سنه

دوشمه سین وارلیغین دومانا- چنه

سئوگیلیم بیرلیكده دئیه ك وطنه

یاشاسین ائل اوبام، اوز آنا دیلیم



سویله دردیمیزی، تاپ درمانیندا

گووه نك قوی سنه، ائللر یانیندا

قورقود دده میزین دئنن شانیندا

آشیقلار سازیندا، سوز آنادیلیم



عصیرلردن باشدا بیزه ساری باخ

دوستلاری سئویندیر، دوشمنلری یاخ

آفاقا یاییلیب زنگین لییین باخ

اینجی لر مصراعدا، دوز آنا دیلیم














 

بیر گویرچین کیمی دنسیز له میشم
بولبولم ، یازدا چمنسیز له میشم
اسکی دن شانلی شرفلی ائل ایدیم
ظالیمه قارشی آمانسیز سئل ایدیم
ذیروه سی چنلی دومانلی بئل ایدیم
ایندی مدت دی کی چن سیز له میشم
دردیمین یوخ آدی عنوانی دئسم
حیرته دالدیرار انسانی دئسم
باشقا سوزلرله بو معنانی دئسم
اوز دیاریمدا وطنسیز له میشم
درد منی یاندیریر ،آمما آدی یوخ
دئییرم من بئله منسیز له میشم
ای منیم من لیگیم ، ایمدادیما یئت
بیرجه گل ،منله گوروش ، دادیما یئت
منی باس باغرینا ، فریادیما یئت
بیلمیسن کی نئجه سنسیز له میشم

سور

ادامه نوشته

گور

ادامه نوشته

یوردوم

ادامه نوشته

سارا

ادامه نوشته

سارا بیر آیدی بیزیم ائللره، آیسیز گئجه لر

بیر اوجا سسدی قولاق وئر اونا هایسیز گئجه لر

سارا بیر باغدی طبیعتدن آلیب قول بوداقی

بیر شیرین ماهنیدی یانلیز اوخویار ائل دوداقی

سارا بیر قیزدی سودان سورمه چکیب گؤزلرینه

جان دئییب بیرده اورکدن آرازین سؤزلرینه

سارا سئودا ایله دونیانی آتان بیر قیزدی

سارا غملر اوجاقینادا آلیشان بیر کؤزدی

بیر نجابتلی گلین دیر ائله آسلان سایاغی

قویمادی تار ائده دونیاسینی چاققال آیاقی

اؤزونو آتدی سئله اؤزگه نی حئیران ائله دی

او یانان شمعینی پروانه یه قربان ائله دی

قوشولوب سئللره گئتدی آنا یوردون ساراسی

قالدی شیرین اوره گینده یئنه فرهاد یاراسی

باغلادی ساچلارینی قویمادی بیگانه گؤره

آنا یوردون قیزی وئرمز ساچین هر کیمسه هؤره

گلین اولدو آرازا، اوردا تویون توتدو سارا

سؤیله دی اوردا اورک سؤزلرینی نازلی یارا

آراز آغلار گؤز ایله، آلدی سارا اللرینی

دارادی ائل قیزینین بیرده قارا تئللرینی

گئتدی گؤزلردن اوزاق دوشدو ائلین بیردنه سی

گؤرمه دی خان چوبانین آیریلیقین سون نفسی

سارا گؤزلردن اوزاق دوشسه ده ایتمز اثری

بیر یاراق تک سؤزونون واردی هله چوخ کسری

یاسلی  ساوالان

زامانکی باخیرام باشینا قار وار گورورم                   

اوغول اولموش آتا تک گوزلرین آغلار گورورم

هر طرفدن چکیلیب سینه وه داغلار گورورم                 

آی آلان اوستونو غم چیسگینی ، هر یانی دومان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


گورموشوک یازدا کوچک لرده چیچکلر آچیلار                  

هر طرفدن چیمنین سینه سینه گول ساچیلار

ماهنی لار قوشماغا باشلار یئنه ده قوشماچیلار          

یاز گلیب گئتدی یئنه گولمه دین اوچ آیدا بیر آن

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


قرنیلر گئچدی سنین گولمه دی بیر لحظه اوزون         

قانلی یاش توکدو سارالمیش اوزونه یاشلی گوزون

غصه دن دوندو قارانلیق گئجه اولدو گونوزون               

نه سوران حالینی اولدی نه وئرن جیسمیوه جان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


آند وئررم سنی او قانه بلنمیش داشووا                       

گئجه گوندوز او گوزوندن توکولن قان باشووا

اورگین دردینی بیلدیر او "سهند" قارداشووا                  

سنی وارلیق  سنی تانری  سنی بو آه و فغان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


سالارام یادیما بیر لحظه او گئچمیش لریوی               

توکولن سنگ جفائیله او دور دیشلریوی

ایزلرم بیر بیر او حئیرت یارادان ایشلریوی                    

هامی دان من سنین احوالینا آرتیق نیگران

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


ساکیت اول ، آغلاما قوی بیرجه چکیلسین بو دومان      

گون چیخیب ظولمنی بیر یوللوقا قووسون بورادان

"نبی" گلسین ، بو آت اولسون یئنه داغلار آتیلان          

"هجر"ین بلکه یغیلسین گوزو یولدان ، آناجان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


سوندوره بیلمه دی گوز یاشین اورکدن اودووی              

چاغیریم قوی کومک ائتسین سنه اوز اولادیوی

افتخاریله بوگون ذیکر ائدرم پاک آدیوی                         

مرد اوغوللار بئجریب خلقه وئرن شوهرت و شان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


"بابکین"گئتدی سه بوش قالمادی آمما قوجاغین             

دولودور مین ائله اوغلانلاریلا هر بوجاغین

نه قدر یئل اسه طوفان قوپا سونمز اوجاقین                    

ای بلالر سپری ، خالقا یامان گونده آمان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


چنلی بئلده "ده لی لر " قوی یئنه قورسون بوساطی         

قوچ کوراغلو یئنه جولانه گتیرسین قیر آتی

هئچ زامان اصلین ایتیرمز او کی دوزگوندی ذاتی             

آند اولا آدیوا ، آی گوزلری آغلار ، یاشی قان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


سن دویوشلرده بیر آسلان کیمی دوردون ایاغا                

اوخ آتیلدیقجا بیزه سینه نی وئردین قاباغا

غم یئمکدن داها جانیم یئتیشیب دیر دوداغا                   

نه یامان گونلره گور قالدی بو احساسلی بالان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان


بابالاردان بیزه قالمیش بو مثل هاممی بیلر                   

سو ٬ گلن آرخا دئیبلر یئنه بیر گون سو گلر

فلکین داش اورگین آه اوخو آخیردا دَئلر                         

"بارز" اوغلوندا یئتر سئودیگی یاره او زامان

آی یاغان باشینا غملر اودو ، یاسلی ساوالان

 كريم گل اندام 1326-نجي ايلده اورمو شهرينده آنادان اولوب 1352-نجي ايلده تهران حقوق فاكولته سين بيتيريب. اللي ياشينا دولدوغو حالدا دوغما آنا ديلينده بيرينجي كتابين چاپدان چيخاردير. 1341-نجي ايلده ياراديجيليق عالمينه قدم قويور.بو عزيز شاعير ايندي ده معمولي ياشايشينا ادامه وئرير.

 مردلره نامرد اولماق ، آلچاقلارين ايشي دير!

آلچاقلاري اوجالتماق ،

يالتاقلارين ايشي دير.

يالتاقدان دوستلوق اومماق،

مايماقلارين ايشي دير.

مايماقلار اولماسايدي يالتاقلار ييغيلمازدي

يالتاقلار اولماسايدي

آلچاقلار يئر آلمازدي

آلچاقلار اولماسايدي

نامردلر دوغولمازدي!

نامردلر اولماسايدي

مرد ايگيد تانينمازدي!

بونونلا بئله سانماكي، مرد نامرده باغليدير،

دنيا نامردله دولسا ، مرد ائله مرد اوغلو دور

 

آنا گولدور، بیر گون سولار

آنا دیلى شیرین اولار

 

بیزیم تورکو شیرین دیلدیر

خوش صدالى، زنگین دیلدیر

 

دیل گونشدیر، ایشیق ساچار

آزادلیغا قاپى آچار

 

یادین دیلى بویوندوروق

بیر گئچیددیر بوروق بوروق

 

بویوندوروق خالقى بوغار

گئچیدلرده قولدور سویار

 

قوى یادلاشسین سئناتورلار

خالقى سویان تاجیر، توججار

 

یالتاق شاعیر یولون آزسین

تکجه فارسى غزل یازسین!


حبيب ساهير  تهران -1344-1357

 

                 

سو"دئییبدیر منه اولده،آنام آب کی،یوخ

                                    "یوخو"اویرتدی اوشاقلیقدامنه،خواب کی،یوخ

ایلک دفعه کی،"چورک"وئردی منه نان دئمه دی

                                     ازلیندن منه "دوزدانه"، نمکدان  دئمه دی

آنام ،اختر دئمه یبدیرمنه،"اولدوز "دئییب او

                                     سو دوناندا،دئمه ییب یخدی بالا،"بوز"دئییب او

"قار" دئییب ،برف دئمه ییب،دست دئمه ییب"ال"دئییب او

                                    منه هئچواخت بیا سویله مه ییب،"گل"دئییب او

یاخشی خاطیرلاییرام،یاز گونو اخشام چاغی لار

                                     باغچانین گون باتانیندا کی،ایلیق گون یاییلار

گل:-دئیه ردی،-داراییم باشیوی ای نازلی بالام!

                                     گلمه سن گر،باجیوین آستاجا زولفون دارارام

او دئمه زدی کی ،-بیا شانه زنم بر سر تو

                                    گر نیایی بزنم شانه سر خواهر تو

بلی،داش یاغسادا گویدن،سن او سان من ده بویام

                                  وار سنین باشقا آنان،واردی منیم باشقا آنام

اوزومه مخصوص اولان باشقا ائلیم واردی منیم

                                 ائلیمه مخصوص اولان باشقا دیلیم واردی منیم

ایسته سن قارداش اولاق،بیر یاشایاق،بیرلیک ائدک

                                  وئریبن قول-قولا،بوندان سورا بیر یولدا گئدک

اولا،اوزگه کولک لرله گرک آخمایاسان 

                                  ثانیا،وارلیغیما،خالقیما خور باخمایاسان

یوخسا گر زور دئیه سن ملتیمی خوار ائده سن

                                   گون گلر،صفحه چونر،مجبور اولارسان گئده سن

 

    شعر:پروفسوردوکتور محمد تقی زهتابی(ک