بیر شعر صمد ورغونان

جللاد! سنین قالاق قالاق یاندیردیغین کیتابلار
مین کمالین شؤهرتیدیر٫ مین اوره یین آرزیسى….
بیز کؤچه ریک بو دونیادان٫ اونلار قالیر یادیگار.
هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو
مین کمالین شؤهرتیدیر٫ مین اوره یین آرزیسى….


یاندیردیغین او کیتابلار آلوولانیر….یاخشى باخ!
او آلوولار شؤعله چکیب شفق سالیر ظولمته…..
شاعیرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عئشقى بؤیوک٫ بیر قهرمان میللته.
او آلوولار شؤعله چکیب شفق سالیر ظولمته….


جللاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار٫ قوشمالار
دئ٫ اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟
هر گرایلى پرده سینده مین آنانین قلبى وار….
هر شیکسته م اؤولادیدیر بیر موقددس دیله یین
دئ اونلارى هئچ دویدومو سنین او داش اوره یین؟


سؤیله سن مى خور باخیرسان منیم شئعیر دیلیمه؟
قوجا شرقین شؤهرتیدیر فوضولینین غزلى!
سن مى “ترک خر” دئییرسن اولوسوما٫ ائلیمه؟
داهیلره سود وئرمیشدیر آذربایجان گؤزه لى….
قوجا شرقین شؤهرتی دیر فوضولی نین غزلى!


جللاد! یانیب اود اولسا دا٫ کوله دؤنمه ز آرزیلار٫
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش اینسانى!
هر اوره یین اؤز دونیاسى بیر سعادت آرزیلار
قانلار ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق دستانى….
طبیعتین آنا قلبى قول دوغمامیش اینسانى!


ازل باشدان دوشمنیمدیر اوزو موردار قارانلیق…..
هر تورپاغین اؤز عئشقى وار٫ هر میللتین اؤز آدى
کاییناتا ده ییشمه رم شؤهرتیمى بیر آنلیق
منم اودلار اؤلکه سینین گونش دونلو اؤولادى!
هر تورپاغین اؤز عئشقى وار٫ هر میللتین اؤز آدى!


نه دیر او دار آغاجلارى٫ دئ٫ کیملردیر آسیلان؟
اویونجاق مى گلیر سنه وطنیمین حاق سسى؟
دایان!….دایان!….اویاق گزیر هر اوره کده بیر آسلان
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادیر پنجه سى
اویونجاق مى گلیر سنه وطنیمین حاق سسى؟


جللاد! سن مى٫ دئ٫ قیریرسان فداییلر نسلینى؟
میللتیمین صاف قانیدیر قورد کیمى ایچدییین قان!
زامان گلیر…من دویورام اونون آیاق سسینى
شهیدلرین قییام روحو یاپیشاجاق یاخاندان
میللتیمین صاف قانیدیر قورد کیمى ایچدییین قان!…..


بیر ورقله تاریخلرى٫ اوتان منیم قارشیمدا
آنام تومریس کسمه دى مى کئیخوسرووون باشینى؟
کوراوغلونون٫ ستتارخانین چلنگى وار باشیمدا
نسیللریم قویمایاجاق داش اوستونده داشینى
آنام تومریس کسمه دى مى کئیخوسرووون باشینى؟


سور آتینى٫ دؤرد نالا چاپ! مئیدان سنیندیر ….آنجاق
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى….
قوجا شرقین گونشیدیر یاراندیغیم بو تورپاق
من یئتیردیم آل بایراقلى اینقیلابلار نسلینى
من گؤروره م آل گئیینیب گلن باهار فصلینى!*

” صمد ورغون

متن قرارداد 1921ایران وروسیه

اعلیحضرت قضا و قدرت، خورشید رایت، پادشاه جم جاه و امپراطور عالی دستگاه ممالک بالاستقلال کل ممالک آمپیریه روسیه و اعلیحضرت قدر قدرت، کیوان رفعت، پادشاه اعظم سلیمان جاه، ممالک بالاستقلال کل ممالک شاهانه ایران به ملاحظه کمال مهربانی و اشفاق علیٌتین که در ماده اهالی و رعایای متعلقین دارند رفع و دفع عداوت و دشمنی که بر عکس رأی شوکت آرای ایشان است طالب و به استقرار مراتب مصالحه میمونه و دوستی جواریت سابقه مؤکده را در بین الطرفین راغب می باشند، با حسن الوجه رأی علیٌتین قرار گرفته در انجام این امور نیک و متصوٌبه از طرف اعلیحضرت قدر قدرت پادشاه اعظم بالاستقلال کل ممالک روسیٌه به عالیجاه معلٌی جایگاه جنرال لیوتنال سپهسالار روسیٌه و مدیر عساکر ساکنین جوانب قفقازیٌه و گرجستان، ناظم امور و مصالح شهریه ولایات غوبرنای و گرجستان و قفقازیٌه و حاجی طرخان و کارهای تمامی ثغور و سرحدات این حدودات و سامان، امرفرمای عساکر سفاتین بحر خزر، صاحب حمایل الکساندر نویسکی ذی حمایل مرتبه اولین آنٌای مرتبه دار رابع عسکریه مقتدره حضرت گیورکی، صاحب نشان و شمشیر طلا المرقوم به جهت«رشادت و بهادری» نیکلای رتیش چف اختیار کلی اعطا شده و اعلیحضرت قدر قدرت والا رتبت، پادشاه اعظم، مالک بالاستقلال کل ممالک ایران هم عالیجاه معلی جایگاه، ایلچی بزرگ دولت ایران که مأمور دولتین روم و انگلیس بودند، عمده الامرا و الاعیان، مقرب درگاه ذی شأن و محرم اسرار نهان و مشیر اکثر امور دولت علیٌه ایران از خانواده و دودمان وزارت و از امرای واقفان حضور در مرتبه دویم آن، صاحب شوکت عطایای خاص پادشاهان خود از خنجر و شمشیر و کارد مرصع و استعمال ملبوس ترمه و اسب مرصع یراق میرزا ابوالحسن خان را که در این کار مختار بالکل نموده اند حال در معسکر روسیه و رودخانه زیوه من محال گلستان متعلقه ولایات قراباغ ملاقات و جمعیت نمودند. بعد از ابراز و مبادله مستمسک مأموریت و اختیار کلی خود به یکدیگر و ملاحظه و تحقیق امور متعلق به مصالحه مبارکه به نام پادشاهی عظام قرار و به موجب اختیار نامجات طرفین، قیود و فصول و شروط مرقومه را الی الابد مقبول و منصوب و استمرار می داریم:

 

ادامه نوشته

اسامی شهرها و روستاها و رودخانه ها و کوهها و مکانهای آذربایجان که از ترکی به فارسی تغییر یافته اند

اگر زبان ملّتی از بین برود آن ملّت هم از صحنه هستی خارج شده است.” هایدیگر

خزر دنیزی به دریای مازندران ،

قاراداغ به ارسباران ،

خیاو به مشکین شهر ،

قاراآغاج به قدس ،

سرایسکند به هشترود ،

توفارقان به آذرشهر ،

اوجان به بستان آباد ،

قوچ کندی به پارس آباد (مرکز محال موغان) ،

آجی چای به تلخه رود ،

آراز به ارس ،

ساوالان به سبلان ،

ساری قایا به سارقیه ،

میدان چای به مهران رود ،

قیزیل اوزن به سفید رود ،

قارا گؤل به سیاه استخر ،

سو باتان به تازه ده ،

قالاجیک به عزیز آباد ،

باخچاجیق به سردارآباد ،

قاراخاچ به علی آباد ،

ساووج به ساوه ،

تورکان اووا به فرزانه آباد ،

قاراوول داغی به شیرکوه ،

میشو به میشاب ،

آخما قایا به احمقیه ،

جِیرانلی به جاریحانی ،

اسکی شهر به اسک شهر ،

باش بولاق به سرچشمه ،

قره سو به سیه چشمه ،

کیوی به کوثر ،

قره تپه به سیاه کوه ،

کؤشک سارای به کشکسرای ،

گون دوغان به کندوان ،

داش آتان به دانش آباد ،

یام به پیام ،

هلاکو به هرزند ،

انه مه به انانق ،

گلن بَی به گل انبر ،

قازان خان به غازیان ،

طارم به آب بر ،

زنگان به زنجان ،

قافلانتی به قافلانکوه ،

حاجی بَی کندی به حاجی بکنده ،

گؤووز کندی به گاوخُس ،

ملک کندی به ملکان ،

باتی آذربایجان به آذربایجان غربی ،

تیکان تپه به تکاب ،

سایین قالا به شاهین دژ ،

سویوق بولاق به مهاباد ،

خانا به پیرانشهر ،

ساری داش به سردشت ،

عر

نقش قره ‌باغ در ادبیات نوین آذربایجان

قره‌باغ قسمتی مهم و کهن از سرزمین آذربایجان است. در سال ۱۸۱۳م طی قرار داد گلستان از قلمرو ایران جدا شده و به روسیه واگذار گردید. این سرزمین از اوایل دورة صفویه به صورت بیگلربیگی و توسط افراد از خاندان زیاداوغلوی قاجار اداره می‌شد. پس از مرگ نادرشاه، پناه علیخان جوانشیر در ۱۷۴۷ م خان نشین قره‌باغ را تأسیس نمود. سیستم خان نشین که از ۱۷۴۷ تا ۱۸۲۲ ادامه داشت در حقیقت حلقة واسطی بود میان نظام سنتی بیگلربیگی و نظام جدید فرمانداری.
در دورة خان نشین‌ها به ویژه در زمان حکومت ابراهیم ‌خلیل‌خان جوانشیر که از سال ۱۷۵۹ تا ۱۸۰۶ ادامه داشت، ادبیات رونق گرفت و شاعران بزرگی در قره‌باغ مانند ملاپناه واقف (۱۷۹۷-۱۷۱۷) و قاسم بیگ جوانشیر (ذاکر) (۱۸۵۷-۱۷۸۴) ظهور کردند. پس از آنکه قره‌باغ در قلمرو روسیه قرار گرفت و سیستم خان نشین لغو گردید، ادبیات در این سرزمین همچنان برسیاق قدیم پیش می‌رفت. مدارس سنتی به شیوة ایرانی برپا بودند و کار آموزش در این مدارس برعهدة آخوندها بود. در سال ۱۸۴۵ قفقاز تحت حکومت نایب السلطنه قرار گرفت و میخاییل ورونتسوف این مقام را برعهده گرفته و سیاست فرهنگی ضد ایرانی را در دستور کار قرار داد.

ادامه نوشته

موسیقی آذربایجان

Əsas məqalə: Muğam

Azərbaycanın musiqi yaradıcılığı nəsildən-nəslə ötürülərək inkişaf etmiş, təkmilləşmiş, həyat dairəsi genişlənmiş, yeni-yeni janrları mənimsəmiş və zənginləşmişdir. Keçmişin klassik musiqi sərvəti olan muğamlar milli musiqi mədəniyyətimizin əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir. Xanəndələr və sazəndələrin yaradıcılığında zəngin klassik irsimiz olan muğamlar inkişaf edərək bu gün yüksək nümunələri ilə yaşayır.

آفرینش   موسیقی آذربایجان با انتقال از نسلی به نسل دیگر توسعه یافته ،کامل شدن آن همراه با توسعه مدنیت و بوجود آمدن ژانرهای تازه باعث شکوه و پربار کردن آن شده است .موسیقی کلاسیک مغام که از گذشته بعنوان ثروت ملی آذربایجان  

Azərbaycan musiqi sənəti tarixinə çoxlu görkəmli muğam ustaları – ifaçılar daxildir. Onlar XIX əsrin görkəmli incəsənət ustalarından Səttar, Hacı Hüsü – şöhrət qazanmış, muğam məktəbi yaratmışlar. XIX əsrin görkəmli incəsənət ustalarından Səttarın, Hacı Hüsünün, Məşədi İsinin, Ələsgər Şirinin, tarzən Sadıqcanın və b.-nın, əsrimizin əvvəllərində isə Cabbar Qaryağdıoğlunun, Məşədi Cəmil Əmirovun, Seyid Şuşinskinin, Keçəçi oğlu Məhəmməd, Məşədi Məmməd Fərzəliyev, İslam Abdullayev və b. adların xüsusi qeyd olunmalıdır.

در تاریخ صنعت موسیقی آذربایجان خیلی از مشاهیر واستادان مغام وجود دارند .دهها نفر از هنرمندان بنام  قرن ۱۹همانند ستار ،حاجی حسین ـکه با ایجاد موسیقی مغام به شهرت رسیده ومکتب مغام را اایجاد کرده اند.ازهنرمندان بنام قرن ۱۹میتوان از ستار ،حاجی حسین مشدی عیسا،علسگر شیرین ،تازن صادیق جا وغیره را نام برد.در اوایل این قرن نیز کسانی همچون جبار قارایاغدی غلو،مشدی جمیل امیرو،سید شوشوناسکی ،کچکی اوغلومحمد،مشدی ممد فرضعلیو ،ایسلام عبدالایوو ...میتوان نام برد.

Xan Şuşinski, Zülfü Adıgözəlov, Haşım Kələntərli, Hüseynqulu Sarabski, Həqiqət Rzayeva, Sürəyya Qacar, Fatma Muxtarova və başqaları XX əsrin əvvəllərində yaranmış məşhur müğənnilərdir. Bu dövrdə muğam üzrə instrumental ifaçılardan Qurban Pirimov, Mənsur Mənsurov, Əhməd Bakıxanov, Bəhram Mənsurov və b.-nın adları da şöhrət qazanmışdır.

[

ادامه نوشته

حاشيه روز: تراكتوري‌ها براي همدردي با زلزله زدگان ورزقان لخت شدند

 

سایت گل-به گزارش گل، به نقل از آفسايد نيوز، ديدار تيم‌هاي پرسپوليس و تراكتورسازي تبريز در حالي از ساعت ۱۷:۳۰ امروز دوشنبه ۱۳ آذرماه سال ۹۱ به ميزباني سرخ پوشان تهراني در ورزشگاه آزادي آغاز شد كه لخت شدن هوادارای تراکتور در حمایت از زلزله زدگان ورزقان و ارتباط آن با سرماي غيرقابل تحمل هوا در مناطق زلزله‌زده از نكات قابل توجه اين ديدار است.

پس از عريان شدن هواداران تراكتورسازي، مأموران حاضر در ورزشگاه به شدت به اين موضوع واكنش نشان داده و با ضرب و شتم آذري‌ها به مقابله به مثل به اين حركت انسان‌دوستانه پرداختند.

حدود ۳ ماه از زلزله دردناك ورزقان و بي‌خانمان شدن بسياري از هموطنان آذري ‌زبان مي‌گذرد و در اين مدت مسئولان كشور به دفعات و به صورت مكرر در خصوص بازسازي اين مناطق قبل از سرد شدن هوا وعده‌‌‌‌ها و قول‌هايي داده بودند كه به نظر مي‌رسد تا عملي شدن اين وعده‌ها همچنان زمان زيادي باقي مانده است.

حاشيه روز: تراكتوري‌ها براي همدردي با زلزله زدگان ورزقان لخت شدند

 

سایت گل-به گزارش گل، به نقل از آفسايد نيوز، ديدار تيم‌هاي پرسپوليس و تراكتورسازي تبريز در حالي از ساعت ۱۷:۳۰ امروز دوشنبه ۱۳ آذرماه سال ۹۱ به ميزباني سرخ پوشان تهراني در ورزشگاه آزادي آغاز شد كه لخت شدن هوادارای تراکتور در حمایت از زلزله زدگان ورزقان و ارتباط آن با سرماي غيرقابل تحمل هوا در مناطق زلزله‌زده از نكات قابل توجه اين ديدار است.

پس از عريان شدن هواداران تراكتورسازي، مأموران حاضر در ورزشگاه به شدت به اين موضوع واكنش نشان داده و با ضرب و شتم آذري‌ها به مقابله به مثل به اين حركت انسان‌دوستانه پرداختند.

حدود ۳ ماه از زلزله دردناك ورزقان و بي‌خانمان شدن بسياري از هموطنان آذري ‌زبان مي‌گذرد و در اين مدت مسئولان كشور به دفعات و به صورت مكرر در خصوص بازسازي اين مناطق قبل از سرد شدن هوا وعده‌‌‌‌ها و قول‌هايي داده بودند كه به نظر مي‌رسد تا عملي شدن اين وعده‌ها همچنان زمان زيادي باقي مانده است.

پرسپولیس در آتشفشان تراکتور سوخت